Do kiedy trzeba wykorzystać zaległy urlop?

Co do zasady pracownik powinien wykorzystać urlop wypoczynkowy w roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo.

Jeżeli jednak nie wykorzysta wszystkich przysługujących mu dni, stają się one urlopem zaległym. Taki urlop powinien zostać udzielony najpóźniej do 30 września następnego roku.

W praktyce oznacza to, że zaległy urlop za 2025 rok powinien zostać udzielony najpóźniej do 30 września 2026 roku.

Co istotne, dla zachowania tego terminu wystarczy, aby pracownik rozpoczął korzystanie z zaległego urlopu najpóźniej 30 września.

Czy pracownik musi zgodzić się na zaległy urlop?

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego pracodawca może skierować pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy nawet bez jego zgody.

Wynika to z obowiązku zapewnienia pracownikowi rzeczywistego prawa do odpoczynku oraz niedopuszczania do gromadzenia urlopu przez kolejne lata.

Nieudzielenie przysługującego pracownikowi urlopu może stanowić wykroczenie przeciwko prawom pracownika i wiązać się z karą grzywny.

Co z urlopem na żądanie?

W tym przypadku obowiązują inne zasady. Pracownik ma prawo do maksymalnie 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym, przy czym dni te są częścią jego urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkową pulą urlopu.

Niewykorzystane dni nie przechodzą jednak na kolejny rok jako „urlop na żądanie”. Stają się zwykłym urlopem zaległym.

PIP otrzymuje tysiące skarg dotyczących urlopów

Problemy z prawidłowym udzielaniem urlopów nadal są częstym powodem zgłoszeń kierowanych do Państwowej Inspekcji Pracy.

W ciągu ostatnich sześciu lat do PIP wpłynęło blisko 7 tys. skarg związanych z urlopami wypoczynkowymi.

Do końca lipca 2026 roku zarejestrowano około 800 takich skarg.

Najczęściej dotyczą one nieprawidłowości związanych z udzielaniem urlopu, w tym nieudzielania go w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo, oraz problemów związanych z urlopem na żądanie.

Kto ustala termin urlopu?

Co do zasady urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów.

Nie każdy pracodawca ma jednak obowiązek tworzenia takiego planu. Jeżeli w firmie nie obowiązuje plan urlopów, termin wypoczynku ustalany jest przez pracodawcę po porozumieniu z pracownikiem.

Urlop na żądanie, ze względu na swój szczególny charakter, nie jest uwzględniany w planie urlopów.

Najpierw urlop zaległy, później bieżący

Jeżeli pracownik posiada jednocześnie urlop zaległy i urlop przysługujący za bieżący rok, w pierwszej kolejności powinien być rozliczany urlop zaległy.

Ma to zapobiegać sytuacji, w której niewykorzystane dni urlopowe gromadzą się przez kolejne lata.

Warto również pamiętać, że roszczenie pracownika o udzielenie urlopu wypoczynkowego ulega przedawnieniu po upływie określonego w przepisach terminu.

Dla pracodawców 30 września to więc ważna data w kalendarzu kadrowym. Warto wcześniej sprawdzić salda urlopowe pracowników i zaplanować wykorzystanie zaległych dni, aby uniknąć nieprawidłowości oraz ewentualnych konsekwencji podczas kontroli PIP.